1

Der Ääschme list im ‹Maark Aureel›,
wil er sit zwoo wuchen en mèrzeedes suecht.

Am morge früe säg der voor: hüt triffsch en uuftringliche, unaaggnèème, uverschante, hinderlischtige, niidige, asoziaale mäntsch. All daas chunt devoo, das dèè nöd wäiss, was guet und was schlächt isch. Was isch s guet? S guet isch s suuber – s schlächt isch s dräckig – und dèè, wo mer s dräckig wott mache, isch en mitmäntsch vo mer. Nöd wil er us fläisch und bluet isch, näi wil er en verschtand hät und e seel wien ììch. Drum cha mer äigetli amen andere mäntsch nüüt zläidwèrche, und ììch chan äigetli käim böös sii oder schtriit aafange mit em. Schliessli simer geboore zum mitenand läbe, zum zämeschaffe, wie d füess, d händ, d augelider, di underen und di obere zää. Enand zläidläbe isch gäge d natuur; und zum zläidläbe ghöört, das mer äim höö isch oder äim de rugge cheert.

S isch friitigzaabig, änds oktoober, s wuchenänd vo de nazionaalraatswaale; s rägnet und schtrèèzt de ganz taag. Der Ääschmen isch verruckt. Hässig isch er, pfuret al aa, laufft i d lüüt ine uf de schtraass,  èrgeret sich ab em wätter, ab em rootliecht, ab em Locher, ab de Täi­täi, ab sich sälber, ab em Botz, ab em tokter Mäischter, ab em polizeischeff, ab em regierigsraat. ‹Il foot èètr filosòf›,1 hät s amel z Pariis ghäisse. Aber hüt häd er nöd d rue zum drüber ewègchoo. D Täitäi haut s amigs i d chuchi use, rüert s gschììr umenand, tschäpperet mit de pfane, chlevelet mit em pschteck, schprützt, göötschet, schtaubsuugeret, fäget, ripschet, bis si iri wuet usegchrampfet hät.
Der Ääschme nint amel siin ‹Maark Aureel› füre zum sich beruige, s zwäit buech vo sine ‹Betrachtige›. Hüt nützt au daas nüüt. D Täitäi liit am bode, de chopf i de händ und list au. Si cha s schmunzle und lache chuum vertrucke ab em ‹Aschterix› und trout s doch nöd usezlaa, zum en nöd na mee verrucktmache. Bi ire schpined nu d röömer; bim Ääschmen isch s èèrnschter: da schpined d zürcher!
Alemaa isch s schlimm. D Täitäi schtaad uuf, holt e platten us de samlig, und daa sind s: di exootische ‹Polowetzer Tänz› vom Borodiin, mit irne gschpässige tooneffäkt und fremdaartige kläng. Und dänn - äntli - chunt d chesselphauki, und der Ääschme mit sine füüscht, won er uf de tisch haut, im thakt, und na lüüter, und wider, und namal, und feschter - bis s vo unenufe a d tecki chlopfed. Iez sind au die verruckt. Das hilfft.
_____________________________

1

En mörder telifoniert em schurnalischt Schtèèli
und de Schtèèli em Ääschme.
Am taatoort git s en überraschig.

A dèm fridliche juni-aabig sitzed d Täitäi und der Ääschme bim znacht. D Täitäi, won imer phauptet, si chöni nöd choche, hät di schöönschte läberli ggmacht, mit fasch ooni fett, mit bölen und alem ggwüürz, wo dezueghöört. D rööschti isch nach em gschmack vom Ääschme: mee gäge tunkelbruun als müed gääl. D fläsche chläävner vom see obenabe isch scho zimli dune. Vom Lindehoof unenufe ghöört me chind fangis mache, hìì und daa bälet en hund. S isch öppen achti, und d sune tunkt äim na vil z hööch für die ziit: d tüürm vom Groosmünschter, vom Fraumünschter und vo de Pheeters\chile, d tächer sind na vol im schii. Aber nüme lang, und d aabigschtimig isch daa.
Bäidi schwiged. Näi, si händ kä krach. Aber nach sovil jaar zämeläbe känt me sich gägesiitig guet ggnueg. Bäidi händ iri erfaarige und wüssed, das me sich s läbe nöd mit de groosse gedanke schwèèr macht, aber mit de chliine nadelschtich. Vo aafang aa händ s siinerziit abggmacht ghaa, das chliinikäite käs theema seged. Und bäid händ sich gägesiitig verschproche, s ander wider la gaa z laa, wänn s em nüme passi. Ooni diskusioon. ‹Dänn git sich jedes müe›, hät d Täitäi doozmaal ggmäint. ‹Äimaal en ring am finger langet mer.› Soo isch s plibe. Der Ääschme wunderet sich sälber, das das verhèltnis jaar um jaar duuret, das d Täitäi hìì und wider verschwindt, aber imer zruggchunt - amel bis etz.
Debii tüend s grad wien en alts eepaar, wo jedes sini möödeli hät. Èèr mues imer na s tischtuech mit uusgschpräitete finger zwäägzie. Sii cha nöd ruig am tisch ässe, näi, si mues allpott und wider i d chuchi useräne zum in bachofen ine luege, oder öb s wasser chochi. Èèr läit d sèrwiete ggnau i iri falte; sii rüert si - echli zläid - ugfaltet näbet de täler. Sii fangt aa rauche, bevor èèr rächt fèrtig isch mit ässe; èèr nint na en ggalwa mee, als ire rächt schiint. Aber, wi gsäit, das sind käi theeme; und drum hocked bäidi uf s muul.
D Täitäi git nöd vil uf iri aalegi. Aber mit de jaare - si isch äigetli scho wiit über driissggi, überläit sich der Ääschme - isch si doch gsetzter woorde. Das töörfft er nie säge; si wèèr töötlich beläidiget. Aber der Ääschme hät fröid, wän er wisewii vom enen elegante mäitli cha sitze. Nu, wie jetz ire biibringe, das em s chläid gfalt, wo si so frisch macht: s wiiss chrägli, wo mit de tunkelbruune haar s gsicht iiraamt, di blau-wiiss gschträifft bluuse, s tunkelblau jäggli, de tunkelblau rock.
«Ales nöi», säit d Täitäi, «nume drüühundertfüfzg schtäi.»
Zinerscht inen isch au d Täitäi e ganz e bitzli iitel und ggnüüsst s, wä mer si aalueget. Im momänt isch ires publikum ganz chlii; defüür chunt si vol aa.
«Hüpsch, wä mer s veruse go zäige?» Der Ääschme tänkt wider emal, das es vil bruuni auge gèbi, aber das er di wèèrmschte, tüüffschten und liebschte vor sich heb.
«Zeersch chunt de kafi.» Wèèr me früener nöd äifach zum huus uus und hett de kafi im eerscht beschte reschterant ggnaa? Au d Täitäi häd echli zrugggschteckt, und der Ääschme findt s äigetli schaad, das er nüme sovil ummöglechi überraschigen erläbt mit ere.

Si trääged s gschììr i d chuchi use. D Täitäi macht kafi. Der Ääschme gaat hinder d huusbaar, lueget all gutteren aa, nint dänn schliessli zvorderscht rächts di tick fläsche mit em remi-marti=. Chuum händ s aagschtoosse mit de buuchige gleser und der eerscht schluck ggnaa, schälet s telifoon.

1

S isch hèrpscht. Vor eme schuelhuus
liid en schtraassewüscher
uf eme huuffe aahornbletter – verschosse.

«S hèrpschtelet», hät d Täitäi gsäit ghaa am früene moorge, wo si zum schlaaffzimer-fäischter use lueget. Bis zu de tüürm vom Groossmünschter gseet me na, aber dehinder isch s grau vom näbel. Nöd lang, und de näbel liit au na wiiter i d schtadt ine. Bis en d sune wider vertriibt. Das gaat bis gäge de mittaag.
De taag dùùr isch na rächt waarm, häiss, me schwitzt. Und doch isch s nüme d sumer-sune, wo schiint. D chrafft isch wègg. Di blutten èèrm und achsle vo de fraue sind na daa, aber si händ s jäggli am aarm oder über d schultere ggläit. Me gseet di eerschte wulige pulööver. Si gönd nach de nöischte moode bis knapp under s füdli und drunder chömed gglismeti schtrumpfhose.
«Ììch bliib bi de tschiins», hät d Täitäi gsäit, wo se s s eerschmaal gsee händ. Em Ääschmen isch s rächt: d Täitäi isch ja nöd grad tick, aber doch kompakt, und s wèèr ere nöd gschtande.
Uf em Lindehoof une, nach de schuel, schpiled d chind, wil s s i de badi z chalt tunkt; gäg di sibni wììrt s ruiger: dänn müend s häi zum znacht. Daa und deet, au daas gseet me vom schlaaffzimerfäischter uus, hät s scho farbegi fläcken i de lindeböim. Uf em chììs une ligged verschtröit di eerschte bruune bletter.
Über de schtadt gseet men am moorge d mööve i formazioon uf s land flüüge und zaabig zruggchoo. D tram sind wider vole; d fèrieschtimig, wo s bis in auguscht ine ghaa hät, isch verschwunde. D lüüt müend um d plakaat vo de nööchschten abschtimig ume lauffe, wo mer zur underrichtig vo de schtimmbürger uufgschtelt hät. Aber aaluege tuet s niemert. D nächt sind wider chüel, aaggnèèmer als im sumer, wo me d fäischter hät chönen uuftue, so wiit mer hät wele: d hitz isch nie zur wonig uus.
D Limet liit wi blei i irem kanaal. S jaar isch wider en zacke wiiterggange, s läbe häd es gümpli ggmacht. Im hèrpscht wèèrdi mer äigetli es jaar elter, nöd am gebùùrtstaag, oder i de silväschternacht, glaubt der Ääschme.
Uf der andere siite hät de hèrpscht sini guete siite. Me chan uf de Züribèèrg ufe go uf d schtadt abeluege, wie si halben under em näbel liit, das me nu d chiletüürm gseet und d hoochhüüser. Me chan uf der Üetlibèèrg ufefaare, hinenaben luegen i s Amt hindere, uf Schtalike, i s Reppischtaal abe, a d hügel vo de kantoonsgränze gäg en Aargau und wiiter bis i d Alpe - wänn s wätter denaa isch.
Und natüürli cha me go wild ässe, es reeschnitzel mirza - es mirzääli, wie d Täitäi säit -, oder en reerugge mit alem wo dezueghöört. Dezue ghöört en wii. Und wii und hèrpscht sind ja s gliich. Sumerziit isch pierziit; aber hèrpschtziit isch wii-ziit, au wä mer ja nöd de wii vom gliiche hèrpscht trinkt, früeschtens dèè vom letschte jaar. Son en chläävner deet vo Schtääfen obenabe, oder en Ruedifinger vom Wiiland unenufe. Mhm.
Hützaabig weled s i d ‹Räblaube›, händ s drum abggmacht, d Täitäi und der Ääschme. S seg zwaar tüür, aber guet. Und bäidnen isch s wasser scho am früene moorge zämeggloffe nu vom draatänke.

Grad a reeruggen und ‹Räblaube› tänkt der Ääschmen i dèm mo­mänt, a dèm ziischtigmoorge, i siim büro im kripohuus. Er macht eener e langwiilegi aarbet: er hät sini abgschlossne dossiee us de siiteschublaade gholt, fäll, wo sit drei, vier mönet erlediget sind, won er aber nanig dezuechoo isch, zum s überflüssig bapiir usenèè und s dänn i s ‹Archiiv› gèè. Dossiee - bapiirchoorb, dossiee - bapiirchoorb, d mäppli wèèrded schöön schlank, i de schublaade git s wider lufft für nöii fäll. Der Ääschme schüttlet grad notize, fotene, uussaage, undersuechigspricht soo zäme, das s e fale mached, wo s telifoon schälet.

«Egge Brauerschtraass/Nietegass: en toote schtraassewüscher», säit men em.

1

Amene schööne mäietaag
findt der Ääschme en alti notiz i sineren agända
und wììrt verruckt.

Um di vieri ume fangt di eerscht amslen aa schlaa uf em Lindehoof. Ganz eläi. Vo wiit ewègg ghöört der Ääschmen en anderi antworte. D Täitäi pfuuset na, tröimt hööchschtens vo amsle. Viertelaab schlaat s de räie naa vom Sankt-Pheeter, vom Groosmünschter, vom Fraumünschter, vo de Predigerchile. Er schtaad under s fäischter und schtreckt sich. Käs wülchli am himel. Am Limetggèè äne faart en äinzelns auto dure, d schiiwèrffer aa. D tram chömed eersch gäg di viertel vor sächsi. Vo nöimethèèr schmöckt s vo flider. Er lèènet use, mag aber kän schtock gsee. D bletter vo de linde sind dusse, scho fasch en monet; na en monet mee, und me schmöckt s au. Daa, uf em Lindehoof, und de ganze Bahnhoofschtraass naa. Er schnuufet tüüff ii. S mues flider sii. Zmittst i de schtadt. Um die ziit chund em d schtadt imer wie sundig voor, fridlich. Aber s isch midwuch. Bi de kripo isch es ruig, scho drei, vier wuche, wie s es mängmaal git. Uusggnaa di obligatoorische droogetoote, d sälbschtmörd, d vercheersufäll, d uglück i de chuchene, uf de schtäge. Aber kä mörd. Bi de schpeziaaldienscht fangt s aa aazie, wil di fremde d dieb aalocked. Au es zäiche vom sumer.
Bim rasiere haut er sich in bagge. Das isch em scho lang nüme passiert. Er hät müe zum s bluet schtile. Chäibe säich. Aber äigetli verruckt isch er nööd. De taag isch z schöön. S loont d uufregig nööd. Und chund ä sälte voor. Er vergisst s. Er tuet s kafiwasser über und gaat zum Bèèrtschi abe gschnäl go gipfeli hole. Won er bim zruggchoo wott de Tagi us dem briefchaschte nèè, isch nüüt dine. «Fèèlt nu na s dritt», tänkt er.
Dobe sitzt d Täitäi am tisch, mungget e müeds «Morge». Aber gseet si en überhaupt? Jedefalls findt si mit em gipfel zeersch s tassli und dänn s muul.
Der Ääschme chönt etz säge, s seg wunderschöön verusse; aber d Täitäi niem em s übel, wil für sii vor em zäni am moorge nüüt cha schöön sii. Also hebet er s muul. Aber gägen en chuss uf s muul hät si nüüt, und uf psundere wunsch git s namal äine.

1

Der Ääschme pharkiert under em nussbaum
im hoof vomene mèèrlischloss
– äine hät müese s läbe laa.

De Locher schtoppet im wiitoffnen isetoor und suecht en phaarkplatz. Graaduus lueget er uf es wììrtschaftsgeböi. Rächts schtaad en risige nussbaum im hoof vor de wiisse schlossfassaade. Uf de raase deet hät niemert trout go phaarkiere. Di häiss auguschtsune uf de front vom schloss und uf em chììsplatz tued äim i den auge wee. Ganz linggs äne hät s e halbverfales huus mit eme ggwächshuus.
Em Ääschme truckt s scho de schwäiss zu de pooren uus, wo d hitz wider i s auto chunt. Me ghöört flüüge sumse, schwalbe flüüged verbii und göissed mit lange schrei, zwoo amsle reded mitenand vo fììrscht zu fììrscht. De Locher mues iez de chare gliich i d sune schtele.
«Simer di letschte?» der Ääschme mäint s äigetli nöd als fraag.
S chììs chrooset under irne schue, wo s zwüschet den auto dure uf de hauptiigang zuelauffed. De mordwage schtaat daa, em bezììrksaawalt siin elegante root porsché, d dienschtwäge vom Chèèrn und vom Füessli, en wiisse schträiffewage mit em roote schtrich, vermuetli vo Wintertuur. Und em scheff siin wage – mit de vorderreder uf em raase.
«Hät dè ä müese choo», macht der Ääschme zu sich sälber. S schiniert en, wänn de scheff debii isch. Er hät imer s gfüül, er wel en am chrips nèè oder er schtöndi hinder em und schtel e fraag i sis verhöör ine.
De Locher lueget en aa und verziet s muul. Mer hät sich nanig an nöie scheff ggwöönt, und s isch ales andersch als under em tokter Mäischter. Der alt scheff hät de haag reschpäktiert, wo der Ääschmen um sis riich zoge ghaa hät. Aber dèè nöi häd en quaasi abeggläit und trampet i siim gaarten ume, wie wän er imm wèèr. Öb me sich jee anenand ggwöönt?
En maa mit eme gääle schtroohuet sitzt under em nussbaum und schlaat nussen uuf. Er häd en grüene gèèrtnerschooss aa. Sis gsicht isch root, wie vom trinke. Aber vilicht isch s nu de bluettruck. Früntli nickt er ne zue und faart wiiter mit sine nusse. De sänehund under em tisch macht nu d augen uuf und wider zue, won er der Ääschme gseet und siin adlaatus. «Die beede sind au nöd uufgschtande, wo di vilen auto choo sind», tänkt der Ääschme.
D fassaade vom schloss tunkt der Ääschmen en nöigootische gröiel, aber gliich simpaatisch. Si isch schneewiiss, us sorgfeltig ghaune schtäi, d fäischter us grauem sandschtäi. D sune schiint druuf und bländet.
D iigangshalen isch hööch und chüel, me mèrkt grad fasch en iisschicht uf de huut. I de zwee schtägenuufgäng linggs und rächts gseet me glaasmaalereie; jugetschtiil, schetzt der Ääschme. Graaduus en äichetüür, zue, au die isch vole gschnitzte roosen und ranken und bletter. Kän mäntsch ume. Vo wiit ewègg ghöört men e schtimm, tämpft dur epaar tüüre. Aber vo welne?
De lütnand macht d tüür linggs ussen uuf, gseed es büro, ganz modèèrn, das s äim fasch wee tuet, mit eme pult, wo sicher öpper draa gschaffet hät bis vorig.
Wisewii, hinder de tupfetgliich gschnitzte tüür, isch en anders büro, und daa sitzt e jungi frau dine, öppe zwänzgi, mit bruune chugeliauge, schwaarze haar, ere schtarche nase, eme muul, ame chini, wo wäiss, was s wott. Si häd es chläidli aa, wo wie ggwälet uusgseet, root, violett, grüen, underbroche vo wiisse wäle, en handbräite roote gùùrt. Drüber e wiisses jäggli, wil me sich daa ine au im sumer ring chönt verchelte.
Si lueget s aa: Was s weled. Der Ääschme mèrkt nöd, das si ooni gruess ineggange sind.
«Wo sind die hère?»

1

Der Ääschmen und d Täitäi mached ooschter-
psüech bi rächte lüüt. Und en rächte maa isch
umchoo über d ooschtere.

Wo der Ääschmen und d Täitäi a dèm früenen ooschtermèèndig uf Züri abe faared, wäiss na niemert, das am Züribèèrg obe en toote liit i de wila ‹Palmegaarte›.
Fasch ekäi auto. Nu chli gägevercheer richtig süüde. I de tüüffi vom Zürisee une liit en liechte näbel. D sune mag nanig rächt dur de gschlììrpig himel dure; aber me mèrkt, das es schöön wììrt hüt.
Wie jeden ooschtersundig sind s au das jaar im Schönebèèrg obe gsii, bi de familie vom Ääschme siim brüeder. A der ooschtere isch ja schtaatlich ales zue: d kino, d theaater, sogaar s Landesmuseeum; s git kä fuesball, kä iishockei, nüüt. Offe sind nu d chilene. Soo häd au em Ääschme siin brüeder äine vo sine wenige freie tääg im jaar, wil er siis reschterant cha zuetue. Drum isch de bruuch sit lange jaar, das d familie a der ooschtere im Schönebèèrg obe zämechunt. Und am taag druuf isch amig em Ääschme sini nöd-schwigermueter z Zoliken a de räie.
Der Ääschmen isch imer froo, wänn s duren isch. Tradizioon isch ja scho rächt, aber was verbindt en na mit sine lüüt deetobe? Nüüt. Uusggnaa de name. D vergangehäit. S läbe vo im und s läbe vo sinere verwandtschaft sind usenandggange. Sit s d autobaan git, hät s en huuffe hüüsli ggèè, mer isch schlegel a wegge z Züri, aber imer na – tunkt s der Ääschme – sägid im Schönebèèrg obe d füchs und d hasen enand guetnacht. Sii sind d schtedter, won uf s land use chömed chon en psuech mache, ebe mee schtedter als verwandti. Und èèr isch zu alem ane na en polizischt und d Täitäi en udefinierbaari linggi grítte us riichem huus. Äini, won i käs chäschtli inepasst.
Natüürli isch Züri wider emal s theema gsii. «Ììr i öiem Züri une, das isch ja schlimm!» händ s gsäit, «drooge, de Platzschpitz, die gältwäscher, die mörd, die iibrüch, die schtälerei, die überfäll »
«Mììch hät na niemert überfale. Und iiproche hät ä na niemert bin öis», hät d Täitäi gsäit.
«Jaja, ììr scho, aber susch mues es böös sii. Luuter halunggen und verbrächer.»
«Bis zoberscht ufe», hät der unggle Morgetaaler gsäit und taa, wie wän er mee wüsst als ander.
«Und die chäibe banke», säit daa de Hanes, de brüeder, «d Kantonaalbank isch mer iez s dritt maal ufe mit em zeis!»
«Diim buuch aa häsch aber na z läbe!» De Täitäi iri aamèrkig falt gaar nöd uf guete bode. Si händ enand nie möge. Nu der unggle Morgetaaler grinst, wil er iri fräch rööre maag.
«Me müest halt emal richtig duregriiffe. Ììr sind z lieb mit dène fixer.»
«Quatsch!» säit der unggle Morgetaaler, «de fèèler isch, das er nöd d hindermane phäckled. Das bringt doch nüüt, das er imer e risigers uuffangbecki boued, schtatt das äine gieng go de haane zuetrüle.»
«Epaar verdiened halt am wasser, und daas nöd schlächt», säit d Täitäi.
De Hanes isch für di radikaal löösig: «A d wand schtele müest me s! All zäme! Jawoll!»
Der Ääschme hät sich scho lang abggwöönt über theeme z diskutiere, won er nüüt chan ändere. «Nöimethèèr mues ja di droogesucht choo», mäint er nume, «vilicht müest me deet de gründ naagaa.» Aber s sätzli gaad under.

Eersch am zwäi am morge sind s undere. Mit häisse, schwèère chöpf. Händ hundsmiseraabel pfuuset mit sovil wii und käfi, und i fremde bett. Drum sind s au hüt am morge glii furt, wil s es nümen uusghalte händ im näscht. Und äigetli müested bäidi hässig sii nach nu vier, föif schtund uruigem schlaaff.

1

E schauschpileri liit tood i irem appartemã.
En mèèndig-sälbschtmord? Der Ääschme trifft all,
wo i sèttige fäll daa sind – und na epaar mee ...

Dè mèèndig im juni isch fridlich aaggange. S häd en zimli en müede rapport ggèè am sibni; nüüt isch passiert am sundig und am halbi achti isch er scho wider i siim büro ghocket.
«Äigetli koomisch», tänkt er, won er de ‹Blick› und de ‹Tages-Aazäiger› und d ‹Züri-Ziitig› durebletteret. S inträssant passieri vor alem im ussland, tunkt s en. Und im inlandtäil faled em grad epaar mäldigen uuf, wo s us de mottechischte gholt händ.
«Ä rächt», mäint er und gaad hinder d hängeregischtratuur, wo scho lang überfelegi mäppli hanged, und fangt aa uusmischte. Äis draama um s ander süüberet er vo überflüssige notize und bringt s in en chronoloogischen ablauff; de rescht gheit er uf es biigeli, won er nachane wott verschnätzle. Zwüschetine laad er de suneschtoren abe, das es nöd z häiss wììrt.
Au s telifoon bliibt ruig. «D wält wott hüt nüüt wüsse vo mer», gschpasset er mit sich sälber. Drum lüütet er em Rüttimaa aa, macht mit em ab uf di zwölfi in ‹Riifälderhoof›.
Am zwölf vor elfi schälet s gliich: s píggé. «Mer händ na en uggwööndliche toodesfall a de Zurlindeschtraass 304. Dritte schtock rächts. Chömed Si au?»
Söl er? Söl er nööd? S langwiilig uussortiere mag schon en underbruch vertliide.
«Ich schteck emal de grind ine», säid er. Bis am zwölfi isch er lengschtens wider zrugg. Das isch en sälbschtmord. Amene mèèndig nüüt usserggwööndlichs. «Chum ä gschnäll mit», holt er de Rüttimaa im groosse büro, «äine mues ja de pricht schriibe nachane.»
Sin dedektiiv brumlet öppis, won er nöd verschtaat, sicher aber häisst, er hett gschiiders z tue. Was so wenig schtimt wie bi im.

Vor de Zurlindeschtraass 304 am schtraasserand es polizei-auto und em ‹boss› siin roote ‹Porsche›; s ‹alaarmauto› schtaat zmittst i de schtraass, und epaar ander wäge – tüüri chäre –  verschpeered ebefalls d schtraass; all ooni puessezädel under de schiibewüscher. Epaar lüüt ggwundered vor de tüür, i de tüür hebet s en polizischt uuf, mit gschpräizte bäi, d händ in sèntürong gschteckt, en nöie, wo s nöd känt. Si müend sich uuswiise.
Im dritte schtock obe chömed s nöd wiiter, wil der erchänigsdienscht siin ganze bludi im gang abgschtelt hät. Vo dine ghöört me de tokter Füessli: «Gottogottogottogott! Di oberscht läitig vo de kriminalischtik trampet wider emal i mine schpuuren ume! Die, wo s am beschte sötted wüsse, mached wider emal s tümscht. Haued s doch use! Susch sind er na in en fall verwicklet.» Dänn chund es phöiseli. Und dänn wider de Füessli: «Tschuldiged Si vilmaal, hèr regierigsraat, ich ha Si gaar nöd gsee. Aber gönd Si bitte gliich use.»
D schpuuresicherer lueged sich amüsiert aa. Si käned ire scheff, wo ussert sineren aarbet käs hobi hät. En sälbschtmord das isch sowisoo verloorni ziit; daa wott me nöd z vil sichere, im gägetäil de fall möglichscht glii abschlüüsse.
De ggrichtsmediziiner, de tokter Chèèrn, truckt sich zwüschet de schpuuresicherer dure und schtiigt über de ggruscht. Der Ääschme fangt en grad ab.
De tokter Chèèrn laat sich, wie ggwööndli, nöd uf d escht use: «Schiint e vergiftig z sii. S fläschli schtaat na uf em nachttischli. Barbituraat. Guet zää schtund tood. Zimli jung. Öppe mitti driissgi.»
Er verschpricht em en ggnöiere pricht nach der obdukzioon und gaad ooni gruess, wien er sicher ooni gruess choo isch.
Der Ääschme hät na nie geduld ghaa. Er winkt em Rüttimaa: «Chumm, mer gönd zu de naachberi, da chömed mer na lang nöd ine. Die liich laufft is ja nöd devoo.»
D frau Chambli laat sich de ziit zum uuftue. Uf em schtubetisch schtaad es ggoniagg-glaas, lèèr.
«Entschuldiged Si, aber ich mues namal äine haa.»
Wèr da äne woni.
«Waas? Si käned d Sandra Siifrig nöd? D schauschpileri? Vorgeschter na hät si gschpilt, im Bèrnhard-Theaater. Vor volem huus.

1

Ändi auguscht hät s fasch mee turischte z Züri
als zürcher. Aber galgevögel heb s zimli
gliichvil s ganz jaar dùùr, mäint der Ääschme.

Scho wo der Ääschme a dèm morge schpaat im auguscht zum fäischter uus gglueget hät in Lindehoof übere, tunkt s en, s fèèli öppis. Aber er hett nöd chöne säge waas. Au won er am halbi sibni d Fortuunagass duraablaufft und nachane dur d Siilschtraass und über d Siilbrugg, isch äifach öppis andersch als susch. Eersch won er im büro sitzt und uf de ggasèèrneplatz abelueget, mèrkt er s: d schwalbe sind furt. Si chräised nümen über de cheschteneböim, und si sind au nöd am blaue himel obe. En äinzelni chrèèe flüügt langsam dure. Aber susch isch rue. D schwalbe göissed nüme; de sumer isch verbii, trotz de wèèrmi.
De rapport isch flau a dèm mèèndig. Di ggwööndliche delikt im Hauptbaanhoof; wo wider epaar turischte zvil gält händ la umeschtaa, en schtriit im ‹Neegerdöörffli›, en aagschossne diiler i de Langschtraass.
«D mèèndigmord chömed doch eersch schpööter uus!» säid em en rewierdedektiiv bim usegaa und lached en aa. Si sind wenig gsii dèè morge, vil sind na i de fèrie.
A de ‹naachsitzig› bim ‹boss› isch es so langwiilig wi ggwööndli und s lueget sovil use, wi susch: nüüt. Fasch all hassed die sitzig; aber si isch s lieb chind vom ‹boss›.
Am halbi nüüni cha der Ääschme dän äntli aafange schaffe. I de poscht isch nüüt psundrigs: wèrbig für de bapiirchoorb, rappört und uuftrèèg, e denunziazioon und en schpinerbrief. Er list nu der aafang und vergisst grad wider, was er ggläse hät. Wie imer am mèèndig vertäilt er nachane d poscht sine lüut. Er wäiss au, das das nöd d sach vom scheff isch, und de Tüüm­ler säid em s au vo ziit zu ziit, aber soo häd er en grund zum i all büro inegaa und de lüüt grüezi säge. S gid au d gglägehäit zum mängs formloos erledige. Wie haltet ächt de ‹boss› kontakt mit sine lüüt?
Niemert versuufft i der aarbet i dère letschten auguschtwuche, au wänn de Locher und de Buume i de fèrie sind. Mer cha vor sich hìì schäffele, und mee wüür ä nöd dineligge i dène waarme tääg. Er macht mit de Mariisa und em Rüttimaa uf s mittagässen ab.
Zrugg im büro, isch er grad am überlegge, was er etz chönt mache, won em d Mariisa aalüütet: «Los, die händ da en uggwööndliche toodesfall im MONORPI, chunsch mit?»
Das chund em grad rächt, und er säit zue. Bevor er usegaat, telifoniert er em Pfischter, em nöie zürcher polizeidiräkter, frööget en, öb er etz wel a der uufklèèrig vomene uggwööndliche toodesfall täilnèè, wien er sich s chüürzli emaal gwöischt heb. Öb s en richtige mord seg, wüss er nanig. Aber de hèr regierigsraat mues a dèm mèèndig in kantoonsraat, und soo wììrt wider nüüt druus. Dussen im gang trifft er d Mariisa. Der Ääschme wunderet sich imer wider, das si polizischtin woorden isch. Si würkt fiin und uschiinbaar, und me häd s gfüül, s tèg ere wee, wä mer si z fescht aaluegi. Debii isch si traatig und e chrampferi. Und bim karaate häd er si ugèèrn als partneri.
Si gönd z fuess a d Siilporten übere; mit em auto wèèr me chuum gschnäler, me müest umwääg mache.
«Wäisch scho öppis ggnöiers?» frööget er.
«En toote maa, zirka föifefüfzgi, zwüschet de gschtell ine. Im eerschte schtock. Vilicht en iibrächer, waarschiindli en iibrächer.»

1

En tooten im hèrpschtwald
und en ggmäindspresidänt,
won angscht hät um de rueff vo siim doorff.

D Mariisa sitzt am schtüür und blochet d A 3 duruuf. Wänn s grad kä tane hät, gseet men uf di oberschte hüüser vome doorff abe; wiiter une, wo de see sött sii, isch ales vernäblet. D Mariisa und der Ääschme schwíged näbetenand, losed au nöd uf de funk, won allpott e mäldig durechunt. S isch midwuch, echlii nach den achte, na halbe tunkel. D auto, won i d schtadt faared, händ d schiiwèrffer aa. Seeuufwèrts sind s fasch eläi. Uf de hööchi vo Chilchbèèrg hät si de ‹boss› mit siim roote ‹Porsche› überholt. Sid öppe Taalwiil hanget de ‹Golf› vom tokter Füessli an ene.
«Dè wäiss nöd woodure», komentiert der Ääschme.
«He’e er töörff nöd schnäler faare», widerschpricht em d assischtäntin.
S rägnet, d schiibewüscher schaffed wie verruckt und möged em wasser doch nöd mäischter. Uf em wääg zumene mord prässiert men imer. Werum äigetli? S isch ja nüüt me z rette, hööchschtens epaar schpuure.
«Di nööchscht muesch dän use», säit der Ääschme. D Mariisa nickt; si hät d uusfaarttafle ‹Gäissfeere› ja au gsee. Si schtelt de blinker und hinder ine macht de Füessli s gliich. I de runden abfaart mèrked s, das hinder em Füessli na de mordwage chunt und hinder dèm de ‹Mèrzeedes› vom ggrichtsmediziiner.
Im ‹Tanegghölzli› seg de toot, häd em de Ludi Zolinger am telifoon gsäit, vor ere halb schtund. Mee hät der Ääschme nöd müese wüsse: er känt s; er isch ja uuffggwachsen im Gäissfeeren obe. Soo läitet er etz d Mariisa kundig über schtraassen und wääg unen an es wäldli ane, wo sich amen acherwääg naa ziet. Vor ine schtönd zwäi ander auto uf em wääg und drüü welo lèèned am poort. De wääg isch schmaal, d chareschpuuren und de schtraassegrabe vole wasser. Der Ääschme probiert am wäägrand z lauffe; aber s graas isch gschliferig und er landet mit em lingge halbschue gliich im wasser. Den andere wiiter hine gaat s èèndlich; me ghöört s vatterländisch flueche. D Mariisa hät s uf irer siite besser: si cha sich mit irem schmaale figüürli zwüschet den auto und eme holzhaag durezwänge.
Nach den auto schtaad e chliises grüppli lüüt ume, zmittst drinine de doorffpolizischt Zolinger. Er vertäidiget de taatoort, so guet er chann. E rootwiisses band hanget oben am poort, won er a de büsch uufghänkt hät.
«S gaat mììr ekäinen in wald ine, bevor der Ääschme chunt!» ghöört de lütnand de Zolinger säge. S töönt wie früener, wo sini mueter amigs gsäit hät: «Waart, i hol de böölimaa!»
De Zolinger isch i de schuel nöd de hellscht gsii; aber de leerer Etzeschpèrger häd en mitgschläikt wie ander au. Für en doorffpolizischt langet sini inteligänz voorig ggnueg. Aber en mord häd er na nie ghaa, isch froo gsii, das er hüt am morge hät chönen siim schuelkoleeg Ääschmen aalüüte und frööge, was er söll mache. «Nüüt muesch mache!» häd em de lütnand gsäit, «über­haupt gaar nüüt! Häsch verschtande! Und das mer käine mit de finger lueget! Schpeer ales ab!»
De Ludi hät gfolget. S falt em en schtäi ab em hèèrz, won er der Ääschme gseet: «Äntli bisch daa! Ich cha s fasch nüme zrugghebe!»
Uufggregt schtelt er em d mane voor, wo so gíggerig sind zum en tootne gsee: de ggmäindspresidänt Schtuuder, de pfarer Zimermaa und en junge maa mit name Höön imene trèningsaazùùg. Das seg de dschogger, wo de toot gfunde heb. Der Ääschme känt s flüchtig vo sine sältne psüech im ‹Löie›. De presi und de pfarer händ schììrm. All schlottered. Mee als sächs, sibe graad isch es chuum. Grad dur de dschogger gseet me fasch d chelti gaa. Er hüpft vo äim bäi uf s ander zum sich waarm phalte.
«Gömer go luege!» entschäidet de lütnand. Sälber tschuld, wänn de bezirksaawalt nanig daa isch. Und de gschnäll ‹boss› hät sich alemaa verfaare. Gscheed em rächt!
S wäldli isch relatiiv ebe, aber zum zuen em ufechoo, mues mer es poort duruuf, und pöörter sind halt emal gèèch. Uf nassem graas, wèr wüsst das nööd, findt me schlächt en halt, und eersch na graas amene poort und mit halbschüeli! Aber s hät ämel schtele, wo de hèèrd fürechunt und wo mer tänkt, mer findi en halt mit de schue. Aber dräckig wèèrded die! Der Ääschme hilfft de Mariisa duruuf; aber en absatz bliibt ere gliich phangen im dräck und scho schtaat si mit em schtrumpf imene dräckseeli. S eersch maal ghöört er si flueche.
«Ojojojojoj!» jameret de tick tokter Füessli. Au dèè hät kä fröid a dèm poort. Na weniger sini mannschaft, wo sovil plunder mues zeersch a den auto verbii und dänn de schtotz duruuf schläike.
De schmaal tokter Chèèrn schtägeret grad näbet siim ‹Mèrzeedes› s poort ufe, wie wän er das jede taag miech, laufft em waldrand naa füre und überholt all, bevor s dobe sind. Si hetted em au susch de voortritt gglaa.
De Zolinger und de Höön gönd veruus, em waldrand naa, ussen em gschtrüüch naa, wil me daa nöd durechunt. Am änd vom wäldli, uf eme wäägli mit vile günte, gaat s epaar meeter, dänn schwänkt de dschogger dur e lucke in wald ine. Uf em wäiche, trochne tannnadlebode gaat s föif, sächs meeter wiiter in wald. De räge chunt nöd dur d böim dure, blos hìì und daa en ticke tropfe; d schììrm wèèrded zuegchlappet, d kabutze zrugggschlage. Dänn schtönd s plötzli vor em tootne, vor eme schtändlige toote: verschrockni auge, wiitoffe, d zunge lampet em zum muul use, mit eme gùùrt isch er am hals a d tane punde. D händ häd er am hals, wie wän er wett de gùùrt uufheben am zämezie. D hose sind em halben abegheit; deet fèèlt de gùùrt.
«Ph! De Pflueger!» säit der Ääschme plötzli, «wèr bringt dänn dèè um!»
«Si käned en?» macht de ggmäindspresidänt mistrouisch.
«Tänk vom schtammtisch im ‹Löie›.»
Underdesse macht de ggrichtsmediziiner sini aarbet. Vil isch ja nöd z tue. «Verwüürgt», macht er, halbluut, wie s sini ggwonet isch, «d schpanier wǜred säge garottiert.»
Me lueget en aa, verschtaat s nööd.
«De gùùrt zuezoge, bis er tood gsii isch», mues er ergänze.
De pfarer ghöört me liislig bätte. Er schtöört. All wänd fürschi mache, glii wider a d wèèrmi. Für waas etz na bätte? Öb er em toote töörff d auge zuetue, frööget er.
«Si chönd s ja probiere», de tokter Chèèrn isch mängmaal scho zimli sachlich, «er isch aber schtockschtiiff.» S lachet niemert.
«Leeo, duu bisch draa!» macht der Ääschme zum tokter Füessli, wo sich de tokter Chèèrn abggmäldet hät.
De Füessli git sine manen es zäiche; was überflüssig isch: si mässed und schriibed scho lang und waarted mit de fotiapperäät nu, bis ne de ggrichtsmediziiner us em wääg ggangen isch. Si müend blos na abtrucke.
«Psunderi wüntsch?»
«Fuessabtrück und fingerabtrück, wie ggwööndlich!» süüfzget de lütnand.
«Sueched nachli umenand!» befilt de Füessli, «mag ja sii, das die öppis verloore händ. Zwänzg meeter!»
«Finded er nüüt uf de ruuche rinde am schtamm?» insischtiert de lütnand, «ich wèèr mit eme höörli zfride, oder amene bluetströpfli. S isch au gliich, wän er s blos am bode finded.»

«Diin optimismus eert dich», säit de Füessli.

1

Im ene chliine zimerli,
oben an ere baar im Niderdoorff,
liid e goldigs mäitli, wo nöd hät chöne tusche.

S bild isch em Ääschmen imer wider vor den augen uufgschtige. Das isch lang nachane gsii, grad nach em uurtäilschpruch. D ‹Tagesschau› hät vor em Oberggricht em Eerishaupt und em Schüepp abpasst, wo s di chùùrz schtäge durabchoo sind. Èèrnscht händ s uusgsee. Jede häd en halbe satz töörffe säge, bis en de reporter abgchlämt hät. Di beede halbe sätz sind nöd diräkt ggloge gsii, aber hèrt a de waret verbii. Vom reporter siim komentaar häd ä blos d helfti gschtume, isch aber nöd di uggloge helfti vo den interwjuute hère gsii, sondern en anderi waret, soozsägen e paraleli waret.

Aber, wi gsäit, das isch lang nachane gsii. Vor zwäi jaar sind beed zeersch em Ääschme uf de seel umetrampet, dänn uf siim ‹boss› sinere seel, und schliessli uf em ‹boss› siim scheff sinere seel. Und na epaar ander seele sind a d räie choo. Wie s ebe so isch, wänn di äint partei de tood hund wott uusgrabe und en di ander im gägetäil im tüüffschte loch une laa. Der Ääschme erineret sich na guet an säbe friitigaabig.

Er isch im büro ghocket, am PC. Siin zwäiten aalauff. Vor eme jaar hät de ‹boss› en ukas uselaa, er well käi äinzegi schriibmaschine me gsee i siim lade; de hinderscht und letscht chöm en PC über. De Rüttimaa hät ja scho lang a äim gschaffet, häd au für der Ääschme – und verschtole für ander – im groosse polizeikompjuuter umegfrööget und überhaupt ales erlediget, was mit dèm udurchsichtige ding zämehanget.
Mit em handbuech hät der Ääschme e wuche lang zaabig nach der aarbet mit siim usichtbaare gägner kämpft: e siite ggläse, uf e taschte truckt, e siite ggläse, uf e taschte truckt, e siite ggläse, - bis er de bättel mit em lengschte fluech, won er jee uselaa hät, anegschmisse hät.
«Ghei dè siech zum fäischter uus!» häd er am andere morgen em Rüttimaa gsäit. Dèm sini gägenargumänt, d Mariisa schaffi au draa, di andere machid ganz gueti fortschritt, und praktisch seg er au, häd er abgschnitte: «Käi diskusioon! wègg demit!»
Die ‹guete fortschritt› vo den andere sind dezue ane gschöönet gsii: de Locher und de Buume händ nämli au mee gfluechet als gschribe. Und wänn s so wenig hetted müese folge wie der Ääschme, hetted s es gliich ggmacht: dè ‹schiissgöppel› nie me aagschtelt.
Vor eme monet isch aber tumerwiis em trucker s bapiir uusggange. De Rüttimaa bringt em d dísggette: «Sori, scheff! muesch es am bildschììrm läse, s bapiir isch allé.»
Er häd em sini ‹wöörkstejschn› wider us em egge füregholt, uufgschtartet, d dísggetten iiggläit, em zäiget, wien er d siite cha ‹role›, en tippfèèler korigiere, de nöi schtand ‹schpäichere›.
«Und wänn d uf daas ‹äikon› ‹klicksch›, dänn ‹printet› s – wä mer bapiir hetted.» Der Ääschme hät de Rüttimaa aagglueget, nöd ganz sicher, öb er en well hööchnèè.
Soo hät de zwäit versuech aagfange. Am andere morge laad er de Rüttimaa choo: «Zäig mer, was i mues wüsse, zum graaduusschriibe! Aber kän handgriff mee!»
Äigetli isch ja dè kompjuuter gaar nöd so schlächt. Im grund ggnaa nöd abwäägig. Wä me s rächt überläit, ganz praktisch. Vergliche mit sineren alte ‹Hèrmes Beibi› ooni tabulaator en rächte fortschritt. Und iez wett er de PC nüme gèè, siin PC – soone gueti sach!
Äntli isch er fèrtig. Er schpäicheret sorgfèltig ab und hofft, er hebi s rächt ggmacht. Mit em zädeli vom Rüttimaa i de hand, das er s ja rächt machi, faart er en abe mit Alt F4 und lueget em zue, bis d mäldig chunt, er chöni de kompjuuter abschtele. Äifach toll! E bitzli schtolz isch er scho. D dísggette läid er em Rüttimaa uf s pult.

1

En anoniime tooten im Züribèèrgwald,
wo niemert vermisst
und wo kän rächte name hät.

De polizischt hebet em Ääschme s root-wiiss band uuf, das er unedure chan. «Das isch en koomische toote, wììrsch gsee», säid er.
Eersch iez, won er en tuuzet, lueget en de lütnand aa; das isch ja der Aarbänz, en koleeg us sine eerschte jaar bi de polizei. Vorhèèr häd er nu d uniform gsee. «Bisch imer na debii?» macht er. Dèè isch doch zimli elter als èèr; müest er nöd scho pangsioniert sii?
«Nüme lang!» Er lächlet verschmitzt. «Mit de ziit ggnüegelet s der halt.»
Mit em Rüttimaa trampet de lütnand de wäich, füecht waldode duruuf uf d gruppe zue, wo bimene schtruuch schtaat. De tokter Chèèrn chnüündled näbet ere blutte liich. Er hät es naastuech uf d bletter und d tanenaadle ggläit zum sini tadelloos püglete graue hose schoone. I de nacht hät s ggrägnet. Zwee uniformpolizischte schtönd umen und früüred, en maa vo de schpuuresicherig schtelt d lampen uuf, en andere skizziert scho und misst mit eme dritte d dischtanze zu de nööchschte böim.
«Taag, Leeo!» grüesst der Ääschme de tokter Füessli, «häsch früe usemüese hüt?»
«Was machsch nöd ales für sonen aarme chäib!» Er tüütet mit em chini uf de wiiss liib am bode.
Uf em tunkle waldbode schiint de körper na wiisser, als er isch. De toot liid uf de rächte siite, aber er liit faltsch daa.
«Soo vertrület liisch nöd ab», säit de Rüttimaa.

Ganz em Ääschme sini mäinig, wo s zwäit maal um de toot und de ggrichtsmediziiner und de schtruuch ume laufft. Öppis tunkt en faltsch a dèm wiisse pùùrscht, aber waas? Er häd en uguets gfüül, und s gfüül, das gèb na lämpe mit dère liich.

1

De grã-scheff gid em Ääschmen
en delikaaten uuftraag, wo beed zimli schiniert.
Epaar unaaggnèèmi psüech bringed nüüt.

«S git züüg, wo me nöd sött müese mache», de grã-scheff säit das sätzli scho zum zwäite maal zum Ääschme.
De polizei-oberscht hät de lütnand am eerschte mèèndig im novämber uf di elfi am morge zu sich pschtelt und em scho am telifoon iigschèèrfft, er söli niemertem nüüt säge, won er anegöng. Das chöni nu e luuschi sach sii, tänkt s em Ääschmen uf em wääg zum oberscht Feisler.
Daas isch es dän au. Er mèrkt s scho dadraa, das de Feisler hinder siim bräite pult hocke bliibt und me nöd wie susch an beschprächigstisch gaat, wo mer soozsägen uf gliicher ebeni vercheert. Näi, der oberscht bruucht hüt en abschtand.
Geschter heb em de Wägme, de Rudhard Wägme vo de COMPUTAG aagglüüte. Er kän en scho sit ix jaar. Und hüt hebed s enand troffe, usswèrts, im kafi ‹Schanett› am Rüüdeplatz.
«Si notiered doch?» macht de grã-scheff.
Bis etz findt der Ääschme nüüt wèrt, das er s müest uufschriibe, und schüttlet de chopf.
«Tumerwiis häd is deet de regierigsraat Pfischter und de kantoonsraat – wie häisst er wider? – gsee», faart de scheff wiiter.
«Wisoo ‹tumerwiis›?»
«Wil er öis doch beed känt.» Em grã-scheff isch es unaaggnèèm. Das notiert der Ääschme. Und waartet uf s loch, wo de hund begraben isch. Schliessli mues de Feisler gliich zum chèèrn vo de sach choo.
«De Wägme – Si käned en, nim i aa – » de grã-scheff lueget der Ääschme chùùrz aa zum siis nicke konschtatiere; aber der Ääschme schüttlet de chopf: «Näi, wèr isch daas?»
«Gäneraaldiräkter vo de COMPUTAG z Glattbrugg usse. Äigetli en underfirma vo der ELECTROSOFT, und die müend si ja käne.» Das töönt liecht verèrgeret.
«Moll, ha glaub doch scho ghöört von em», chunt s etz em Ääschmen in sinn. Wägme? Da mues gliich emal öppis gsi sii.
«De Rudhard Wägme isch, wi gsäit, gäneraaldiräkter vo de computag. Und er mäint, mer wel en umbringe.» Äntli isch es dusse.
«Aha», iritiert der Ääschme de Feisler. «Git s konkreeti hìì­wiis?»
«Das isch e schwiregi fraag. Er häd en fax überchoo mit eme tootechopf druff.» Er gid em es blatt über s pult: ussert em tootechopf isch susch nüüt druff. Kän tägscht, käi drooig, kän absänder.
«Er häd de gliich tootechopf uf siim kompjuuter ghaa, won er siin elektroonische briefchaschten aagglueget hät.»
«Wänn?»
«Geschter.»
«Am sundig?»
«Tänk scho.»
«Häd er en uustruckt.»
«Näi. S isch ja s gliich bild gsii. Au ooni tägscht und vor alem wider ooni absänder.»
«Und werum mäint er, das seg e morddrooig? Mììr händ jedi wuche sèttigs uf em bildschììrm oder i de poscht: ‹Öi bule knaled mer all ab!› oder ‹Moorn bisch en toote maa!› oder ‹Dis graab isch paraad!› Das lösched mer und gönd a d aarbet.»
«De Rudhard – de Rudhard Wägme – isch natüürli vil exponierter. Er vertritt e wältfirma. Er isch de brãscheliider i de Schwiiz. Er häd es geböi vole lüüt.»
«Und woo isch de haagge?»
«Das chan Ene nöd säge, wil i s nöd wäiss. Er häd angscht, hèr Ääschme, das han i gschpüürt. S mues èèrnscht sii. Ich wott nöd s wort paanik i s muul nèè, aber s isch öppis draa. Glaubed Si mer s.»
«Èèr hät kän verdaacht?»
«Moll. Aber er häd en mer nöd gsäit – nöd wele säge. Er ver­langt nu, das mer en schützid.»
«Für daas git s sicherhäitsfirmene. Er söll sich en bodigaard zuetue. Er vermag s ja sicher.»
«Das han em au ggraate. En liibwächter nützi nüüt, mäint er. Er insischtiert uf polizeischutz.»
«Dè chömer em gaar nöd gèè. Abgsee devoo: wän i nöd wäiss, wohèèr de find chunt, i weli richtig söl i mini kanonen uufschtele?»
«Rundume», probiert de grã-scheff z gschpasse; er lächlet nöd emal dezue.
«Und was wänd Si vo mììr? konkreet?»
«Gönd Si de sach emal naa. Ganz diskreet. Glaubed Si mer, s isch öppis draa. Und passed Si uuf, das es under em teckel bliibt.»
«Guet. Ich mach s. Ugèèrn.» De grã-scheff nickt: «Si müend nöd mäine, die sach segi mir aaggnèèm. Ich känn de Rudhard Wägme sit vile jaar. Drum isch er diräkt zu mììr choo. Was häisst käne? Nöd nööcher. Wie me sich so känt vo ofizielen aalääss. Und mer händ zur gliiche ziit gschtudiert, aber das isch scho lang hèèr.» Er säit nöd, si hebed mitenand gschtudiert, falt em lütnand uuf.

1

Der Ääschme list de Täitäi voor
us ere predig vom Sawonaroola – da schälet s:
en alte schuelkoleeg schtaat dusse.

«S volch süüfzget under de schtüüre. Wänn sonen chliine bürger chunt und schtundig wett, brüeled en d hèren und oberen aa: ‹Nüüt isch! Zall!› Debii zaled di riichschten am wenigschte. Wän en chliiverdiener jameret, faared s en aa: ‹Jede mues zale! mììr au!› Wän e ledigs mäitli mit eme chind chunt cho briegge, häisst s: ‹Hau ab!› Wil bi dère ja sowisoo nüüt z holen isch. Defüür schpändiert d regierig em volch broot und schpììl, das es nöd mèrkt, wie s uus­ggnaa wììrt und das es jaa nie uf d idee chunt, s wett mitregiere. Di mächtige leered nie nüüt us irne fèèler, wil s hoochmuetsgüggel sind und mäined, si wüssid ales – und daas eerschna besser. Si lönd iri mènètscher frei schalten und walte, – und lönd sich vo dènen um de finger wickle. S ggwööndlich volch isch ine schnùùrz, und di meebessere chönd mache, was s wänd. Si erwaarted vo de bürger blos, das s muul hebed, das s ne wilig folged und das s braav schtüüre zaled.»
«Wohèèr häsch daas wider?» frööget d Täitäi, won am bode liit, uf em buuch, en krimi vom Simnõ 1 list und wider grausam schlootet; nöierdings sind s nüme d Maarlboro, s sind di tüne lange bruune Dümõ, won ere der Ääschme töörff füür gèè – au nöierdings.
Der Ääschme lueget mit müe linggs übere zu siim schatz – mit müe, wil er über d nacht e halscheeri iigfange hät. Oder ischias, oder susch öppis chäibs. Uf jede fall tuet s em wee, wän er siin chopf wott linggs übere trüle. «Daas hät de Sawonaroola de floräntiiner prediget um 1500», säid er.
«Drum wèèred s en au verbränt haa», macht d Täitäi unen­ufe, «das töönt ja fasch wie hüt. Hei: aber mènètscher hät s doo nanig ggèè!»
«Ich ha s scho chli uf hüt aapasst, aber nöd fescht. Grosso modo schtimt s aber, oder?»
«Dììr gfalt die schtell blos so guet, wil d au mäinsch, müesisch zvil schtüüre zale.»
«Muen i au», prodäschtiert der Ääschme.
I sinere loonklass isch er ja nöd schlächt draa, tänkt d Täitäi, schwígt aber. Sii inträssiert ires gält nööd. Wän ire vermögesverwalter chunt, underschriibt si amigs sini abrächnig und d schtüürerchlèèrig ooni naazluege und wott sich di äinzelne pöschten nie la erchlèère. «Si mached das scho rächt», winkt si amig ab.
«Si müend doch wüsse, wivil gält Si händ!»

De Täitäi gseet men aa, was si dänn tänkt: er seg halt en buechhalter. Säge tuet si nu: «Ich wäiss ja, das es ggnueg hät, das langet mer.» Und lachet hinder em buechhalter hèèr, won au iri kopii wider mues iiphacke und de chopf schüttlet.
_____________________________

1

En unaaggnèème psuech isch bim Ääschme.
Wider wile mues er en fall übernèè.
Was chasch mache, wänn de grã-scheff1 befilt?

«En maa wien en alptraum», tänkt der Ääschme, «was dèm nöd in grind inepasst, gaad au nöd drinine! Il est bloqué, wüür siin gämferkoleeg säge.»
«Tüend Si etz äntli iri pflicht!» de hèr Isering chlopfet mit em chnödli vom mittelfinger uf em Ääschme sis alt äichepult, «susch wänd ich mììch an en anderi schtell.» Der Isegrind redt langsam, wie äine wo ggwöönt isch, das er jedere silben en äiges ggwicht git.
Sèttig fäll chömed imer am friitig ine. Das isch koomisch. Am mèèndig sind s d wuchenändmörd und am friitig telifoniered all, wo na iri agända wänd lèère, oder wenigschtens ire chropf. Und dänn git s na sèttig, die chömed grad verbii. Wie dèè da.
«Das raat ich Ine ja scho di ganz ziit. Si müend e vermisstenaazäig uufgèè. Ich mäld Si sogaar aa bi miim koleeg Fischer.» De lütnand langet a s telifoon und wott scho de chnopf trucke vo de tiräktverbindig.
«Schtopp!» rüefft de hèr Isering und gumpet uuf, «Si bequèèmed sich etz äntli zum mini aachlaag gägen ubekant aanèè oder – ich gang zu Irem scheff.»
S alter vom hèr Isering cha me nöd schetze; sächzgi wììrt er scho sii. Viereggig chund er em Ääschme voor, viereggig mit hèrte kante, en chlotz, en chnöli, näi, en brosi, en brosi mit eme mutschgrind. Wil er so bräit isch, würkt er chliiner, als er isch. Sini lippe hanged uzfriden abe, nöd eersch sit er wisewii sitzt; d falte näbetzue sind tüüff iiggrabe. Öppis schtimt nöd mit em Isegrind. De lütnand tunkt s, di vermisst tochter seg en voorwand für öppis anders. Au d naadleschträiffe vo siim aazùùg passed nöd zuen em; d händ sind aarbäiterhänd oder puurehänd, händ wo s wèrche ggwöönt sind. D muskle vo den oberèèrm büüled d èèrmel ganz wenig uus; d muskle sind sicher käi musklen us eme fitnesszänter. Isch er en chliiundernämer? en schriiner? en schpängler? en boumäischter? Gwüss äine vo der alte sorte, wo lieber schaffet als rächnige schriibt. Tänk au de schräcke vo sinen underhünd und sine sekretèèrine. Der Ääschme wett nöd schaffe biin em.
«Ich cha Si mit em hèr tokter Tüümler verbinde, wänn Si wänd. Aber er mues Ine s gliich säge: Vermissti faled i d kompetänz vo de ‹Faandig›. Also. Begriiffed Si s doch äntli!» Das isch zum haaröölsäiche!
«Sicher nööd, komissaar – oder was Si sind. Ich schtiige diräkt em Rolf uf d buude. Adie!» De Rolf isch de regierigsraat, de Rolf Pfischter, em Ääschme siin aleroberscht scheff.
Der Ääschme verschrickt, wo der ander d tüür zueschletzt, au wän er s erwaartet hät.

Wie lang gaat s ächt, bis de regierigsraat Pfischter em grã-scheff aalüütet, de grã-scheff em Tüümler und de Tüümler imm und säit: «Lütnand, chömed Si uf de schtell zu mììr übere!» Und wän er dänn – nöd vor ere viertelschtund – i s büro vom ‹boss› chunt, sitzt deet de hèr Isegrind, lueget en grimig und zfriden aa, und de scheff laad e truckfèrtegi reed use, jede satz mit emen uusrueffzäiche, nach jedem abschnitt en befeel, am schluss d uufforderig, er söl echli fürschimache i dèren aagglägehäit. Und d ermaanig, d polizei schtöch im dienscht vo der allgemäinhäit – won er nüme zueloset, nu na s änd vom sèrmoon abwaartet und sich dänn verabschidet, so chalt, wie frisch us em tüüffchüelfach.
_____________________________

1

En vertäidiger chan en prozäss umtrüle,
won uf eme ‹guete› wääg gsii isch.
Der Ääschme wäiss nöd, wie das passiert isch.

S isch imer verreckter choo. Debii hät der Ääschmen e guets gfüül ghaa, di ganz ziit, won er am fall ‹Vögeli› draa gsii isch.
Natüürli häd er ggwüsst, das de fall ‹Vögeli› de faltsch name hät. Natüürli häd er imer Güürps tänkt und nie Vögeli. Natüürli häd er s di ganz ziit uf de hindermaa und d hindermanen abgsee ghaa. Und iez daas!
Driissg jaar polizeidienscht, driissg jaar aaschtändegi verbrächer und grawattierti schlufi – da mèrkt men äifach glii, wie de fall ändet. Öb mit ere veruurtäilig oder mit eme freischpruch. Nöd imer mit de ggrächtikäit. Aber dasmaal isch es totaal chrumm ggloffe!
Bim fall ‹Vögeli› isch ales ‹guet› gange. D undersuechig, d zämenaarbet mit em schtaatsaawalt, sogaar d verhöör mit em Vögeli sälber.
Au wänn de lütnand blos mues d underlaage lifere – und er häd imer gueti underlaage ggliferet –, so isch en verloorne prozäss imer au für inn en verloorne prozäss. Verloore, wil en übeltèèter devoochoo isch. Jurischtisch vilicht sogaar mit rächt; aber wä mer nach de ggrächtikäit gguurtäilt hett, so hett er hindere ghöört.

Hett er drum söle verruckt sii mit de wält und mit siich? Äigetli schoo. Uf der andere siite isch ja nöd èèr tschuld am frei­schpruch. Èèr hät sini aarbet guet ggmacht. Em Güürps häd er zwaar nüüt chönen aahänke, aber em Vögeli, wo de Chollbruner verschosse hät, dèm häd er d taat naaggwise, das isch sinere mäinig naa suneklaar.
Imm scho, em schtaatsaawalt zur hauptsach au, de zwee schtaarvertäidiger gaar nöd. Und s ggricht hät de Vögeli la lauffe.
Das isch esoo choo: De tokter Wèètli chund amene morge früe i sis büro und deet liit de Hansjürg Chollbruner – verschosse. De Chollbruner schaffet vil i d nacht ine, i siim büro, nöd i dèm vom Wèètli. Werum liid er dänn näbet em Wèètli siim pult? De Wèètli verschtaat das nööd, und der Ääschmen au nöd. De Wèètli cha nüüt säge dezue, was de lütnand eener tunkt, er well nüüt säge. Find heb de Chollbruner ekäi, sovil er wüss, mäint de Wèètli. Und de lütnand glaubt au das nöd. Schliessli känt er de Wèètli us eme früendrige fall.1 Scho säb maal häd dèè mee ggwüsst, als gsäit.
Mee als äimaal isch der Ääschme a de Badenerschtraass gsii, bi de TURIMOBILIEN AG, zum em seriööse hèr Wèètli fraage schtele. De rächtsaawalt und tröihänder Wèètli gseed uus, wie wä mer em ooni z tänke sini milioone chönt aavertroue: de schwaarz naadleschträiffenaazuug, di langwiilig grawatte, di schnuergraad schäitlen i de wiisse haar, di uufmèrksame blauen auge – sonen maa cha doch niemert pschiisse! Aber em Ääschme siin koleeg Pünter vo de ‹drooge› häd en uf mee als äim organigramm, mit eme fraagezäiche hinder em name, und siin andere koleeg Burkert känt en als gältwäscher, mit eme fraagezäiche hinder em name. De komissaar Gäiser vo de bundespolizei hät sini imformazioone gèèrn aaggnaa und sälber wenig usegglaa. All drei händ iri akte naagfüert, aber vilmaal chunt voor: «em ghööresäge naa», «er söll scho ...», «aagäblich häd er ...»
_____________________________

1

En èèrnschti underhaltig mit em grã-scheff,
psüech uf de Leonhardshalde und a de Baanhoofschtraass. Und was d Täitäi mäint dezue.

«Zrugg zu de polizei?» macht der Ääschme, «nach mineren uneerehafte suschpändierig?» Er schüttlet de chopf. «Wie schteled ììr öi das voor?»
De grã-scheff, de polizeioberscht Feisler, suecht nach de richtige wörter – èèr, wo nach em Ääschme sineren erfaarig nöd emal bim reden en komafèèler macht. «Lueged Si, hèr Ääschme, de fall Gessner isch z häikel, als das mer en töörfft na lenger la aaschtaa. Ich glaub, da hilfft blos na prueffserfaarig, s gschpüüri, Ires gschpüüri. Mit de wüsseschaft chömed mer nöd wiiter.»
«Ììch mit mine polizeinotoorische pfaalbouermetoode?»
«Mììr isch gliich, mit welne metoode Si schaffed. Wänn Si mir blos ergäbnis bringed. Sii sind der äinzig, won em daas zuetrou.»
Die reakzioon uf d ‹pfaalbouermetoode› hät der Ääschme chönen erwaarte.
De polizeioberscht mäint, der eemaalig lütnand hebi sich echli bewegt. Sid em zwäi sitzed s a dèm mèèndignamittaag mitenand am tisch; iez isch halbi drüü. De Feisler hät scho zwäimaal verschtolen uf d uur gglueget. Sicher häd er na en andere thèrmiin.
«Ich verzell Ne d voorgschicht.» De grã-scheff hät sich entschlosse; äigetli chönt er wüsse, das me vor em Ääschme nüüt töörff verschtecke, wä men es ergäbnis wott haa. «De Tüümler hät de fall sälber a d hand ggnaa; nach ere wuchen isch na nüüt daagsii. Da häd is de regierigsraat Pfischter zitiert und zimli harsch verlangt, er well de fall gglööst haa. Sini koleege seged iritiert, das das solang göng, und so wiiter. Er insischtieri uf zwüschepricht, und uf pricht mit subschtanz dine, und möglichscht bald de letscht pricht. De Tüümler hät druuf e komissioon zämegschtelt. Si wüssed sälber, hèr Ääschme, das mer scho de ganz sumer i de ziitige sind.»
D ziitigen im sumer! Der Ääschme hät s scho gsee. D ziitige händ de ganz sumer dùùr käi rue gèè. I de schtadt, i de Schwiiz, uf de ganze wält isch nüüt passiert, wo s theema i di hindere pünt verschobe hett. Ändi juni isch en tokter Gessner gschtoorbe, en wììrtschaftsfüerer; d naachrüeff loobed en i de ziitige vo linggs bis rächts. I de ‹Sundig-Ziitig› am nööchschte wuchenänd schtaat s ggrücht, er seg ermordet woorde.
_____________________________